Tag Archives: Kosmologia

Wnętrze Ziemi

Ziemia posiada trzy warstwy: skorupę, płaszcz oraz jądro.Skorupa stanowi sztywny, niejednorodny twór, którego struktura jest zależna od obecności oraz sposobu wykształcenia trzech warstw – osadowej, granitowej, bazaltowej. Ze względu na występowanie tych warstw istnieją trzy typy skorupy ziemskiej: kontynentalna, oceaniczna oraz suboceaniczna (inaczej zwana subkontynentalną) Grubość skorupy ziemskiej wynosi od 5 do 12 km pod oceanami, a pod lądem od 35 do 40 km. Jeszcze grubsza jest pod niedawno wypiętrzonymi górami (nawet do 80km). Skorupa łączy się z płaszczem Ziemi wzdłuż nieciągłości Mohorovičicia.Płaszcz Ziemi obejmuje warstwę perodytową, astenosferę oraz mezosferę. Zbudowany jest ze skał przeważnie w stałym stanie skupienia, czego dowodzi rozchodzenie się w nim podłużnych i poprzecznych fal sejsmicznych. Ich prędkość maleje między warstwą perodytową i astenosferą, a wzrasta od astenosfery do samego jądra. Wyróżnia się płaszcz górny i dolny. Płaszcz górny obejmuje warstwę perodytową oraz astenosferę, czyli warstwę skał do głębokości ok. 700 km. Płaszcz dolny to obszar pomiędzy głębokością 700 km a jądrem Ziemi. Płaszcz łączy się z jądrem powierzchnią nieciągłości Gutenberga.Jądro Ziemi zwane jest inaczej barysferą, jest to najbardziej wewnętrzna część Ziemi. To stop żelaza i niklu o znacznej gęstości (od 9,6 do 18,5 g na cm3), jego promień wynosi 3470 km. W obrębie jądra wyróżnia się dwie strefy, zewnętrzną (ciekłą lub gazową) oraz wewnętrzną (stałą).

Wenus

Wenus to najbliższa Ziemi planeta. Z tego powodu jest trzecim najjaśniejszym z naszego punktu widzenia ciałem niebieskim po Słońcu i Księżycu. Tak jak Merkury, Wenus jest położona bliżej Słońca niż Ziemia, do obiegu wokół niego potrzebuje zatem tylko dwustu dwudziestu pięciu dni, jednocześnie jej obrót wokół własnej osi zajmuje aż dwieście czterdzieści trzy dni. Rok na tej planecie teoretycznie trwa zatem krócej, niż jeden dzień. W dodatku Wenus w przeciwieństwie do wszystkich pozostałych planet Układu Słonecznego wiruje zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Choć zdjęcia Wenus mogłyby sugerować jej podobieństwo do naszej planety, życie na niej byłoby niemożliwe. Wyjątkowo gęsta atmosfera, zawierająca spore ilości trującego dwutlenku węgla sprawia, że ciśnienie jest dziewięćdziesięciokrotnie wyższe, niż na ziemi. Temperatura powietrza, przekraczająca tu czasem pięćset stopni Celsjusza, jest spowodowana efektem cieplarnianym. Atmosfera przepuszcza długofalowe promieniowanie słoneczne, które odbijając się od powierzchni planety zmieniają się na krótkofalowe i są przez nią zatrzymywane. Widziana z Ziemi planeta Wenus od starożytności uznawana była za bardzo piękną, dlatego właśnie Rzymianie nadali jej nazwę na cześć bogini urody.

Ruchy Ziemi oraz ich następstwa

W Układzie Słonecznym wszystkie ciała oddziałują na siebie nawzajem. Z powodu różnorodnych sił, w dużej mierze przyciągania, Ziemia podlega ciągłemu ruchowi. Jest on złożony, możemy wyróżnić ruch obiegowy, ruch obrotowy oraz ruch precesyjny. Ruchem obiegowym Ziemi nazywamy ruch po eliptycznej orbicie. Ziemia obiega Słońce w ciągu jednego roku (365 dni). W wyniku nachylenia osi ziemskiej do płaszczyzny orbity pod kątem 66 stopni 33 min (obecnie) oświetlenie Ziemi zmienia się, ponieważ zmienia się kąt padania promieni słonecznych na różne punkty powierzchni. Skutkiem tego zjawiska jest występowanie pór roku. Ziemia obiega Słońce, zlokalizowane w jednym z ognisk eliptycznej orbity. Prędkość ruchu Ziemi po tej orbicie nie jest stała, w peryhelium rośnie, natomiast w aphelium maleje. Efektem tego zjawiska jest różna długość pór roku na obu półkulach.Ruchem obrotowym Ziemi nazywamy ruch naszej planety wokół własnej osi. Ruch ten odbywa się ze wschodu na zachód i wynosi 23 godziny, 56 minut i 4 sekundy. Ponieważ jako 1 doba przyjmowane są 24 godziny, wynikła konieczność dołożenia raz na cztery lata dodatkowego dnia w kalendarzu (29 lutego). Rok taki, z dodatkowym dniem, nosi nazwę roku przestępnego. Ruch obrotowy Ziemi powoduje następowanie dnia i nocy, a także zjawisko pozornej wędrówki Słońca po niebie. Wyróżniamy tzw. górowanie Słońca, czyli moment najwyższego położenia Słońca nad widnokręgiem. Moment ten nazywamy również południem słonecznym, albo prawdziwym. Okres czasu pomiędzy dwoma górowaniami nosi nazwę średniej doby słonecznej.Trzeci ruch Ziemi – ruch precesyjny – jest mniej znany od wyżej wymienionych, polega na ruchu osi obrotu Ziemi, która w ciągu 25 700 lat (rok Platona) zakreśla powierzchnię boczną stożka. Wynikiem tego ruchu jest nachylenie osi ziemskiej ku peryhelium w pewnych okresach, natomiast w innych w aphelium.

Zagrożenie dla ludzkości

Około 65 mln lat temu na ziemię spadła kometa lub planetoida na tyle duża ze pozbawiła życia około 80% ziemskiej flory i fauny. W wyniku potężnej eksplozji do atmosfery wzbiły się takie ilości pyłu ze na wiele miesięcy promienie słoneczne nie docierały do ziemi, co uniemożliwiało fotosyntezę oraz rozwój roślin na ziemi co spowodowało wyginięcie większości zwierząt. Jednymi z ofiar tej eksplozji były Dinozaury. Mniej więcej raz na 10 000 tan na ziemię spada duży meteoryt. Meteoryty podążają przez przestrzeń kosmiczną z prędkością 15 km/s ! wywołują niezwykłe efekty świetlne. Na szczęście takie meteoryty wywołują lokalne szkody jednakże może dojść do zderzenia z ziemią tak dużego meteorytu który może wywołać katastrofę na skale globalną . istnieje ponad 2000 planetoid i komet które przecinają orbitę ziemi, każda z nich może kiedyś uderzyć w ziemię . tworzone są systemy monitorowania tych obiektów z nadzieją ze pewnego dnia ludzkość zdoła poskromić tak niszczące siły natury. 30 czerwca 1908 roku mieszkańcy Syberii byli świadkami eksplozji która była na tyle silna ze powaliła z nóg ludzi w odległości 60 kilometrów, na szczęście nikt nie zginął , fala uderzeniowa powaliła drzewa w odległości 18 km. Naukowcy są przekonani ze była to kometa która na szczęście wybuchła tuż nad powierzchnią ziemi.

Czas

Ruchy Ziemi wyznaczają pewne prawidłowości, które sterują życiem człowieka i wymuszają dostosowanie się do nich. Jedną z takich prawidłowości jest właśnie czas. Za jego najprostszą jednostkę możemy uważać dobę słoneczną (odstęp czasu między dwoma kolejnymi górowaniami Słońca). To jednostka, którą narzuca nam przyroda – następujące po sobie okresy jasności i ciemności wyznaczają rytm życia na Ziemi.Czas jest jednakowy na jednym południku. Żeby móc posługiwać się określeniami czasu, należy wyjść od tego, że jeden obrót Ziemi wokół własnej osi odpowiada 1 dobie. Co za tym idzie, obrót o 15o odpowiada jednej godzinie, a jeden stopień odpowiada 4 minutom. Czas nie jest jednakowy dla różnych miejsc na kuli ziemskiej, związane jest to z dobowym i rocznym ruchem Słońca. Słońce wschodzi i zachodzi o różnych porach. Konieczna jednak jest pewna synchronizacja, różne kultury wytworzyły różne systemy mierzenia czasu oraz sposoby prezentacji jego upływu. Pod koniec XIXw. uznano południk w Greenwich (0o) za podstawowy do określania czasu uniwersalnego. Kulę ziemską podzielono na 24 strefy czasowe, zostały także wyróżnione południki strefowe. Szerokość każdej ze stref wynosi 15o. Jest to najczęściej stosowany system mierzenia czasu. Czas uniwersalny wyznacza tzw. umowną granicę zmiany daty, przebiegającą wzdłuż południka 180o. Ta granica powoduje, że podróżując na wschód, tracimy jedną dobę, a podróżując na zachód, jedną zyskujemy. Ze względów praktycznych (aby nie przestawiać zegarków poruszając się wewnątrz jednego kraju), powstał system tzw. czasu strefowego, zwykle jednakowy dla całego kraju. Niektóre rozległe państwa, jak Rosja, czy Stany Zjednoczone podzielone zostały na kilka stref czasowych. W obszarze strefy używa się jednego czasu. Dopiero po przekroczeniu granicy strefy przestawia się zegarek o godzinę lub dwie.